Architectuur
Plannen met hennepstenen: bouwwijzen, kenwaarden en bewijsstukken.
λ 0,071
W/(mK) warmtegeleiding, vanaf steen 9
R 5,07
m²K/W bij 50 % luchtvochtigheid, steen 36
µ 2,8
waterdampdiffusieweerstandsgetal
α 0,85
geluidsabsorptiecoëfficiënt
Hennepstenen in het ontwerp
IsoHemp-hennepstenen bestaan uit hennepscheven, kalk en water en worden in België gemaakt. Ze zijn er in acht diktes van 7,5 tot 36 cm.
De hennepsteen draagt zichzelf, maar neemt geen verdere belasting op. De belasting wordt altijd gedragen door een eigen draagstructuur, bijvoorbeeld van gewapend beton, staal, hout of massief metselwerk. De steen vormt de schil, de invulling of de scheidingswand.
Er wordt in dunbed gemetseld met IsoHemp-lijmmortel. Binnen- en buitenpleisters moeten passen bij de vochtregulerende eigenschappen van de steen.
Bouwwijzen
Gewapend beton met Hempro
Kolommen worden in P-stenen en balken in U-stenen gestort, de stenen dienen als verloren bekisting. Zo ontstaat een wand van 30 of 36 cm hennepsteen met geïntegreerde draagstructuur.
Houtskeletbouw
De lichte constructie mist thermische massa. Aan de binnenzijde brengt de hennepsteen deze massa in de wand, aan de buitenzijde vormt hij de ondergrond voor minerale pleisters. Leidingen zijn eenvoudig te leggen.
Houten stijl- en regelwerk
De steen vult de vakken tussen de dragende delen als massieve, dampopen invulling. Grote overspanningen en een zichtbare houtconstructie blijven mogelijk.
Kruislaaghout (CLT)
De CLT-platen vormen de draagstructuur, de hennepsteen vult isolatie en thermische massa aan. Niet-dragende binnen- en scheidingswanden van hennepsteen maken het leggen van leidingen bovendien eenvoudiger.
Staalskelet
Staal geleidt warmte goed. U-stenen omhullen daarom kolommen en balken, daartussen ligt het hennepstenen metselwerk. De verbinding gebeurt met beugels of hoeken volgens de statische berekening.
Meerlaagse bouw
Bij wooncomplexen en kantoorgebouwen vormt de steen een doorlopende schil rond de draagstructuur. In Duitsland beperkt de toelating het invulmetselwerk tot gebouwhoogtes tot 18 m.
Binnenisolatie in de bestaande bouw
De steen wordt voor de bestaande muur geplaatst en de tussenruimte van minstens 3 cm wordt opgevuld met HL Mix. Ook geschikt voor vakwerk en beschermde gebouwen.
Buitenisolatie in de bestaande bouw
De stenen staan op de fundering of het bestaande metselwerk en worden mechanisch aan de muur bevestigd. Als afwerking komen minerale pleister, bekleding, baksteen of klinker in aanmerking.
Scheidingswanden
Niet-dragende binnenwanden voor woning- en bedrijfsbouw. De geluidsisolatiewaarde bedraagt afhankelijk van de dikte 37 tot 44 dB (gesimuleerd, gepleisterd).
Projectvoorbeeld: hennepsteen en leemsteen in een uienopslag
Uien geven in de opslag warmte en vocht af, terwijl temperatuur en luchtvochtigheid zo gelijkmatig mogelijk moeten blijven. Voor een hallenconcept van 27 x 37 m en 9 m hoog hebben we daarom twee stenen gecombineerd: de hennepsteen aan de buitenzijde isoleert, de leemsteen aan de binnenzijde draagt en buffert.
De leempleister vormt binnen de luchtdichte laag, de wand blijft dampopen. Bij 9 m wandhoogte zorgt een houtskelet voor de stabiliteit. De trage schil kan koeling en ontvochtiging ondersteunen, maar vervangt de installaties niet.
| Laag van buiten naar binnen | Dikte |
|---|---|
| Kalkpleister | 20 mm |
| IsoHemp-hennepsteen | 250 mm |
| GIMA-leemsteen | 240 mm |
| conluto leempleister terra grof | 15 mm |
| Kenwaarde van de berekende opbouw | Waarde |
|---|---|
| U-waarde | 0,25 W/(m²K) |
| Totale warmteopslag, waarvan aan de binnenzijde | 797 / 633 kJ/(m²K) |
| Amplitudedemping | > 100 |
| Totale dikte en massa | 52,5 cm / 522 kg/m² |
| Condensatie in de rekensituatie | geen |
Een projectgebonden modelberekening schat het mogelijke voordeel ten opzichte van een standaardoplossing op circa 11.000 € per jaar. Ze berust op aannames over energie, gebruik en levensduur en is geen algemene belofte van besparing. Alle waarden gelden alleen voor de berekende opbouw (stand maart 2026). Steen 25 valt niet onder de Duitse toelating. Elk bouwproject vereist eigen bewijsstukken.
Binnenisolatie in vakwerk: hennepsteen of houtvezel
We hebben twee oplossingen voor een vakwerkwand doorgerekend, telkens van buiten naar binnen. Variant 2 isoleert in het vak ongeveer dubbel zo goed en blijft daar volgens Glaser duidelijk onder de condensatiegrens. Het zwakke punt van alle varianten is de eiken balk.
Variant 1: leeminvulling met houtvezel
Buiten Hessler HP 9 L met Beeckosil-verf, lichte leemstenen in het vak, 2,5 cm leemonderpleister, 6 of 8 cm Gutex Thermoroom, 2 cm leempleister.
Variant 2: hennepsteen in vak en binnenschil
Buiten Saint-Astier Kalamua zonder verf, 12 cm hennepsteen in het vak, 4 cm HL Mix, binnenschil van 12, 15 of 20 cm hennepsteen, 2 cm leempleister.
| Kenwaarde | Thermoroom 60 mm | Thermoroom 80 mm | Hennepsteen 12 + 12 | Hennepsteen 12 + 15 | Hennepsteen 12 + 20 |
|---|---|---|---|---|---|
| Wanddikte (cm) | 25,5 | 27,5 | 32 | 35 | 40 |
| U-waarde vak, W/(m²K) | 0,49 | 0,40 | 0,24 | 0,22 | 0,19 |
| Totale U-waarde met 1/6 eik, W/(m²K) | 0,48 | 0,39 | 0,26 | 0,23 | 0,20 |
| Massa per oppervlak, kg/m² | 275 | 278 | 154 | 163 | 179 |
| Werkzame opslag aan de binnenzijde κi, kJ/(m²K) | 38 | 38 | 42 | 42 | 42 |
| Dempingsfactor f | 0,23 | 0,21 | 0,11 | 0,07 | 0,04 |
| Faseverschuiving, h | 10,1 | 11,0 | 16,5 | 18,4 | 21,5 |
| Condensatie in het vak volgens Glaser, kg/m² | 1,8–2,9 | 1,7–2,5 | ≤ 0,11 | ≤ 0,02 | 0 |
| Condensatie aan de eiken balk volgens Glaser, kg/m² | 1,5–2,1 | 1,5–2,1 | 1,1–1,4 | 1,1–1,3 | 1,0–1,2 |
| Balk droogt in de zomer volledig uit | ja | ja | in 2 van de 4 gevallen | nee | nee |
- Plaats van de isolatie: in variant 1 ligt een dunne isolatielaag voor de koude leeminvulling, en daarachter ontstaat in de winter condensatie. In variant 2 isoleert de hele wand.
- Warmteopslag: variant 1 is zwaarder, maar de massa ligt achter de isolatie en werkt nauwelijks naar de ruimte. Dikkere hennepstenen verhogen de opslag aan de binnenzijde niet, omdat de dagcyclus alleen de binnenste centimeters bereikt.
- Zomerse hittebescherming: bij hennepsteen komt een duidelijk kleiner deel van de dagelijkse warmteschommeling binnen, en dat 5 tot 11 uur later.
- Ruimtebeslag: de hennepstenen wand is 4,5 tot 14,5 cm dikker. In krappe ruimtes moet dat worden afgewogen.
Belangrijk voor het ontwerp: aan de eiken balk liggen alle varianten volgens Glaser op of boven de grens van 1,0 kg/m². Glaser houdt geen rekening met capillaire vochtverdeling en slagregen. Daarom heeft elke variant vóór uitvoering een hygrothermische simulatie volgens WTA voor de locatie nodig. Kalamua is waterafstotend, dus bij zichtbaar vakwerk moeten ook de voegen tussen pleister en balk worden bekeken.
Rekenwaarden: U-waarde volgens DIN EN ISO 6946, opslag en hittebescherming volgens ISO 13786, condensatie volgens Glaser (DIN 4108-3). Totale waarde met 10 cm brede eiken balken op 60 cm hart-op-hart. De waarden gelden alleen voor deze opbouwen en vervangen geen projectgebonden bewijs.
Warmteweerstand van typische wandopbouwen
| Bouwwijze | Opbouw | R (m²K/W) |
|---|---|---|
| Hempro (gewapend beton) | Steen 30 | 4,43 |
| Hempro (gewapend beton) | Steen 36 | 5,27 |
| Hempro (gewapend beton) | Steen 36 + steen 12 | 6,96 |
| Houtskeletbouw | zonder hennepsteen | 5,3 |
| Houtskeletbouw | + steen 9 | 6,4 |
| Houtskeletbouw | + steen 12 | 6,8 |
| Houtskeletbouw | + steen 15 | 7,3 |
| Stijl- en regelwerk | Steen 36 | 5,4 |
| Stijl- en regelwerk | Steen 20 + steen 20 | 6,0 |
| Stijl- en regelwerk | Steen 36 + steen 15 | 7,5 |
| Binnenisolatie met 3 cm HL Mix | Steen 9 | 1,86 |
| Binnenisolatie met 3 cm HL Mix | Steen 12 | 2,28 |
| Binnenisolatie met 3 cm HL Mix | Steen 15 | 2,71 |
| Binnenisolatie met 3 cm HL Mix | Steen 20 | 3,41 |
| Binnenisolatie met 3 cm HL Mix | Steen 25 | 4,11 |
Fabrikantgegevens op basis van simulaties. U-waarden Hempro: 0,226 (steen 30), 0,19 (steen 36), 0,144 W/(m²K) (steen 36 + 12). Bij houtskeletbouw stijgt de demping van 27,9 zonder hennepsteen tot boven 100 met hennepsteen.
Toelating en bewijsstukken in Duitsland
- De Duitse bouwtechnische toelating Z-17.25-1331 geldt tot 20.01.2031. Ze omvat invulmetselwerk van hennepstenen van 36 cm met IsoHemp-lijmmortel.
- Toepassingsgrenzen: gebouwhoogte tot 18 m, windzone I tot III in het binnenland.
- Brandwerendheid volgens de toelating: F30-B als niet-dragend metselwerk tot 4 m hoogte, aangrenzende delen minstens brandvertragend. De waarden uit het datablad in onderstaande tabel vervangen dit bewijs niet.
- Geluidsisolatie: rekenkundig bewijs volgens DIN 4109-2 met Rw 43 dB (36 cm, een- of tweezijdig gepleisterd, minstens 150 kg/m²).
- Berekening: voor het invulvlak geldt een minimumgewicht van 270 kg/m³, voor de onderconstructie een bovengrens van 500 kg/m³ zonder pleister.
- Andere diktes en toepassingen vallen niet onder deze toelating. Stem ze vroeg in het project af met constructeur en bouwtoezicht.
Waar het in de details op aankomt
- Plint: de eerste laag wordt tegen vocht beschermd, met een waterkerende laag en een aanbevolen begin op minstens 20 cm boven het maaiveld.
- Verband: overlap van ongeveer een halve steenlengte, aan de wandranden minstens 25 cm.
- Verankering: krachtgesloten en weergegeven in het uitvoeringsontwerp. Aan de wandzijden in minstens elke tweede lintvoeg, afstand maximaal 40 cm.
- Openingen: lateien dragen alleen het metselwerk erboven, geen vloerbelasting. Oplegging minstens 20 cm, bij openingen boven 160 cm minstens 30 cm per zijde.
- Weer: buitenwanden hebben een geschikte pleister nodig tegen slagregen en spatwater. Metselwerk in bouwfase mag maximaal 3 maanden blijven staan, onder een afgewerkt dak maximaal 1 jaar met hoogstens 1 winter.
- Hempro: bij het storten maximaal 50 cm vulhoogte per uur.
Technische kenwaarden
| Kenwaarde | 7 | 9 | 12 | 15 | 20 | 25 | 30 | 36 | Eenheid |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dikte | 75 | 90 | 120 | 150 | 200 | 250 | 300 | 360 | mm |
| Lengte x hoogte | 600 x 300 | 600 x 300 | 600 x 300 | 600 x 300 | 600 x 300 | 600 x 300 | 600 x 200 | 600 x 200 | mm |
| Stenen per m² | 5,5 | 5,5 | 5,5 | 5,5 | 5,5 | 5,5 | 8,3 | 8,3 | 1/m² |
| Volumieke massa (±10 %) | 367 | 320 | 320 | 320 | 320 | 320 | 320 | 320 | kg/m³ |
| Warmtegeleiding λ | 0,08 | 0,071 | 0,071 | 0,071 | 0,071 | 0,071 | 0,071 | 0,071 | W/(mK) |
| Warmteweerstand droog | 1 | 1,34 | 1,79 | 2,24 | 3 | 3,73 | 4,48 | 5,37 | m²K/W |
| Warmteweerstand bij 50 % RV | 0,94 | 1,27 | 1,69 | 2,11 | 2,82 | 3,52 | 4,23 | 5,07 | m²K/W |
| sd-waarde | 0,21 | 0,25 | 0,34 | 0,42 | 0,56 | 0,7 | 0,84 | 1 | m |
| Faseverschuiving | 4,9 | 5,9 | 7,9 | 9,8 | 13,1 | 16,4 | 19,7 | 23,6 | h |
| Geluidsisolatie Rw (gesimuleerd, gepleisterd) | 37 | 37 | 38 | 38 | 40 | 41 | 42 | 44 | dB |
| Brandwerendheid (eenzijdig gepleisterd) | 45 | 45 | 60 | 60 | 120 | 120 | 240 | 240 | min |
Voor alle diktes: diffusieweerstandsgetal µ 2,8, druksterkte 0,2 MPa, geluidsabsorptiecoëfficiënt 0,85, brandgedrag B-s1,d0. Vanaf steen 20 is de faseverschuiving door de hoge demping (boven 300) praktisch verwaarloosbaar. Bron: IsoHemp-datablad van 04.09.2026.
P- en U-stenen voor het Hempro-systeem
| Kenwaarde | P-steen 30 | P-steen 36 | U-steen 30 | U-steen 36 | Eenheid |
|---|---|---|---|---|---|
| Lengte x hoogte | 600 x 200 | 600 x 200 | 600 x 300 | 600 x 300 | mm |
| Maximaal gewicht | 12,3 | 14,4 | 13,7 | 16,5 | kg |
| Uitsparing | 15 x 15 | 18 x 18 | 15 x 42 | 18 x 42 | cm |
| Doorsnede van de uitsparing | 225 | 324 | 630 | 756 | cm² |
| Verbruik lijmmortel | 5,6 | 6,8 | 3,8 | 6,8 | kg/m² |
Lateien voor alle wandopeningen
Geprefabriceerde hennepbetonlateien met gewapend betonnen kern, hoogte 20 cm. Ze worden met de kern naar boven geplaatst en verminderen koudebruggen.
| Wanddikte (cm) | 120 | 160 | 200 | 240 | 300 |
|---|---|---|---|---|---|
| max. opening | 80 | 120 | 160 | 180 | 240 |
| 9 | 34 | 45 | 56 | 68 | – |
| 12 | 37 | 49 | 61 | 73 | – |
| 15 | 52 | 70 | 87 | 104 | 130 |
| 20 | 57 | 76 | 95 | 114 | 142 |
| 25 | 61 | 82 | 102 | 122 | 153 |
| 30 | 67 | 89 | 111 | 133 | 166 |
Kolommen: lengte van de latei in cm. Rijen: maximaal gewicht in kg per wanddikte. Een latei wordt altijd gekozen in de dikte van de aangrenzende wand.
Levenscyclusanalyse
Volgens FDES INIES 20251046948 (EN 15804+A2, steen 36, 50 jaar) is in de hennep circa 62 kg CO₂ per m² wand opgeslagen. De balans bedraagt −17,4 kg CO₂e/m² in de productie (A1–A3) en +58,9 kg CO₂e/m² over de levenscyclus (A–C).
Plan je een project met hennepstenen?
Stuur ons je plannen, dan rekenen we het project door en bepalen we samen de juiste opbouw.